Oorzaken Agressie en geweld
Er bestaan grofweg drie hoofdoorzaken van agressie, in de praktijk kunnen ook door elkaar heen lopen.
- Frustratie agressie: als iemand zich niet gehoord of begrepen voelt ontstaat er frustratie met eventuele agressie tot gevolg. Frustratie agressie gaat gepaard met (soms sterke) emoties.
- Instrumentele agressie: bij deze situatie wordt agressie als instrument ingezet. Intimidatie vormt de basis van deze vorm van agressie.
- Willekeurige- of ongerichte agressie: Agressie die ontstaat door een psychische factoren.
Bij willekeurige agressie werkt communicatie vaak niet omdat de persoon verward is en niet meer rationeel kan luisteren of nadenken. Dit is onder meer het geval bij bij dementie, een delier of een psychose waarbij waanvoorstellingen voorkomen. Heb je het vermoeden dat dit speelt, schakel dan professionele hulp in om de veiligheid van de betrokkene veilig te stellen.
Omdat verwarde personen onvoorspelbaar gedrag kunnen vertonen is belangrijk om ook je eigen veiligheid goed in de gaten te houden en voldoende afstand te bewaren.
Gevolgen van Agressie en geweld
Agressie en geweld hebben verschillende gevolgen voor de medewerkers en de organisatie.
Gevolgen voor de medewerker:
- Lichamelijke gevolgen; hartkloppingen, trillen, hoofdpijn, maag en darm klachten, veel zweten en gespannen zijn
- Mentale gevolgen; stress, paniekaanvallen, machteloosheid, vermoeidheid, slaapproblemen, angstgevoelens en eventueel zelf posttraumatische stress stoornis ontwikkelen (PTSS)
Dit kan functioneringsproblemen geven. De werknemer gaat niet meer met plezier naar het werk en heeft minder motivatie en voelt zich niet meer betrokken. Het zelfvertrouwen verslechtert en het kan uiteindelijk tot verzuim, langdurig uitval of zelfs tot arbeidsongeschiktheid leiden.
In het kader van de ARBO-wet zijn organisaties verplicht hun medewerkers te beschermen hier tegen te beschermen (PSA psychosociale arbeidsbelasting).
Gevolgen voor de organisatie:
- Er ontstaat een negatieve organisatiecultuur
- De productiviteit en daarmee ook de kwaliteit van het werk neemt af
- Collega’s kunnen verzuimen of ontslag indienen als zij een onveilige werkplek hebben die niet veranderd
- Door agressie kan er materiële schade ontstaan, zoals kapotte laptops, telefoons of andere eigendommen
- Uitval en verzuim zijn grote kostenposten voor een organisatie
Oplossingen Agressie en geweld
Organisaties zijn wettelijk verplicht om de collega’s te beschermen tegen agressie en geweld. Een beleid voeren en maatregelen treffen is daarbij noodzakelijk. De Arbeidsinspectie doet controle of de werkgever aan de verplichtingen voldoet.
Er zijn een paar sowieso kunt regelen om agressie en geweld te beperken en te voorkomen. Voorkomen is natuurlijk beter dan genezen!
- Zorg voor een up-to-date agressieprotocol dat bekend is onder de collega’s
- Huisregels opstellen en zichtbaar kenbaar maken
- Alle collega’s een training aanbieden over hoe zij kunnen omgaan met agressief gedrag
- Agressie en geweld bespreekbaar maken, bijvoorbeeld in een teamoverleg, een toolbox of een zeepkist
- Als er een agressie incident plaats vindt is het belangrijk om deze goed af te handelen. Daar hoort het melden en registreren van de incident bij. Dit helpt de getroffene; sanctioneert de dader en zorgt ervoor dat de organisatie een passend (preventie)beleid kan ontwikkelen om agressie in de toekomst te voorkomen.
- Het is belangrijk dat er een vertrouwenspersoon aanwezig is die ondersteuning kan bieden
- Incidenten moeten worden geëvalueerd met de leidinggevende om herhaling te voorkomen (eventueel anoniem)
- Bij geweld (fysieke agressie) doe je er verstandig aan om professionele hulp zoals de politie in te schakelen
- Vraag de experts van Van Eik om hulp bij vragen over dit onderwerp